محمد حسن خان اعتماد السلطنه
58
صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )
از سليمان پاشا شفاعت كردند . به وساطت و نيكنفسى ميرزا شفيع صدر اعظم كه رعايت سلسلهء علما را شرط دولتخواهى مىدانست ، سليمان پاشا مورد عفو و اغماض ملوكانه شده مرحوم شيخ جعفر او را با خود به بغداد بردند . در سنهء هزار و دويست و بيست و دو ، دولت روسيه را در حدود قارص و آخسقه با دولت عثمانى بعضى اختلافات در ميان داشت ، لهذا دولت روسيه محض قوت خود به دولت ايران مستظهر شده ، با ايران ابواب مسالمت و مكالمت بگشاد و شيروان و شكى و قراباغ را از تعرض به حدود ايران ممانعت نمود ، الكسندر پاوليچ امپراطور روسيه به ميرزا شفيع صدر اعظم نامهء نگاشت و اظهار مصالحه كرد و استپانوف نامى را نزد او روانه نمود ، ميرزا شفيع صدر اعظم اظهار اين دوستى را ديد لحب على نيست بلكه لبغض معاويه مىباشد ، لهذا آن صدر اعظم چنان مصلحت ديد كه امر مصالحه را مشروط بر رد بلاد قديمه ايران كرد كه روسيه آنها را در تصرف گرفته بود و سفير را خشنود برگردانيدند ، ولى به اين اظهار دوستى اهميتى نداده به صلاح وقت دولت خود پرداختند . در آن عصر سفير دائمى به ايران نمىآمد گاهى موقتا به ايران مىآمدند ، اكثر اوقات حق دخول به دار الخلافه طهران نداشتند ، به آنها دم نرم و روى گشاده نمى - دادند كه چيره و خيره شوند ، اين گونه سفرا را غالبا به تبريز توقف داده با نايب السلطنه عباس ميرزا سئوال و جوابى كرده مىرفتند و اگر گاهى به طهران مىآمدند آنها را منزل جداگانه نمىدادند بلكه در خانهء صدر اعظم چندى ساكن بوده بعد از سئوال و جواب با صدارت به دولت متبوعه خود مىرفتند . و نيز در اوايل اين سنه هزار و دويست و بيست و دو ، جنرال غاردان « 1 » از طرف
--> ( 1 ) - ژنرال گاردان ، در زمان فتحعلى شاه با يك هيئت نظامى از طرف ناپلئون براى خدمت در ارتش ايران مأمور شد . ژنرال گاردان با همراهان در اواسط دسامبر 1807 . م . ( شوال 1222 قمرى ) به طهران رسيدند و از طرف شاه ايران پذيرائى شايان از آنها به عمل آمد . چون قبل از رسيدن آنها به طهران نقشهء ناپلئون عوض شده بود ، آنها در ايران بىتكليف بوده و نمى - دانستند چه بكنند ، حتى در جنگهاى قفقاز نيز دخالت نكرده و براى اخراج روسها از گرجستان و قفقاز كه مأموريت اصلى آنها بود اقدامى به عمل نياوردند . ژنرال گاردان و همراهان او در فوريه 1809 م . حتى بدون اجازهء خود ناپلئون نيز ايران را ترك گفتند .